Uprawa cebuli krok po kroku

Cebula to pospolite warzywo, które znajduje szerokie zastosowanie w kuchni i jest spożywana zarówno na surowo, jak i duszona, smażona czy pieczona. Ceniona jest nie tylko za walory smakowe, ale również lecznicze działanie, więc nic dziwnego, że jest uprawiana zarówno na dużych areałach, jak i w przydomowych ogrodach. Jej uprawa nie należy do wymagających, więc zobaczmy, jak powinna wyglądać uprawa cebuli krok po kroku.

Odmiany cebuli

Planując uprawę cebuli warto zacząć od wyboru odmiany. Matką wszystkich cebul jest cebula zwyczajna czyli Allium cepa, której historia sięga kilku tysięcy lat przed naszą erą. Współcześnie nie można już spotkać cebuli rosnącej w naturze, natomiast jest bardzo duży wybór odmian, które możemy uprawiać na polu i w ogrodzie.

Podstawowym podziałem, jaki możemy zastosować jest podział ze względu na kolor. Według tego podziału możemy uprawiać cebulę białą, żółtą, czerwoną i brązową. Możemy również podzielić cebulę ze względu na kształt i rozmiar, jak i na długość okresu wegetacji czy przeznaczenie. Z punktu widzenia uprawy cebuli warto wziąć pod uwagę przede wszystkim te dwa ostatnie czynniki, gdyż to one będą miały decydujący wpływ na wybór konkretnej odmiany cebuli. Do spożycia bezpośrednio po zbiorach doskonale nadaje się cebula „Stuttgarter Riesen”, która ma lekko ostry smak. Natomiast do długotrwałego przechowywania lepsza będzie odmiana „Wolska” lub „Ławica”, które należą do odmian późnych.

Opisując odmiany cebuli musimy również wspomnieć o cebuli szalotce, która przez wiele lat była uważana za roślinę jedynie spokrewnioną z cebulą zwyczajną, a teraz została jednak uznana za część tego gatunku. Cebula szalotka to cebula gniazdowa, która już na pierwszy rzut oka po przekrojeniu różni się od cebuli zwyczajnej, gdyż wytwarza ona w glebie gniazdo cebulek potomnych skupionych wokół cebuli-matki. W dodatku w naszym klimacie nie wytwarza ona nasion, więc można ją sadzić wyłącznie poprzez wsadzanie do gleby małych cebulek przybyszowych.

Wymagania glebowe cebuli

Po wyborze odpowiedniej odmiany, którą będziemy chcieli uprawiać, czas wybrać odpowiednie dla niej stanowisko. Cebula najlepiej rośnie w miejscu ciepłym i słonecznym na glebach przepuszczalnych, żyznych, bogatych w składniki pokarmowe i próchnicę. Najlepszy dla niej jest poziom pH w granicach 6,5-7, więc jeśli mamy glebę o większej kwasowości, to dobrze byłoby przeprowadzić jej wapnowanie.

Wysokie wymagania pokarmowe możemy zapewnić stosując jesienią dobrze rozdrobiony obornik. Wiosną możemy zasilić cebulę kompostem, a później w okresie wegetacji można również zastosować odpowiedni nawóz mineralny. Stosując płodozmian warto dla cebuli wybierać miejsca, w których rosły wcześniej rośliny mające niewielkie wymagania pokarmowe. Możemy ją sadzić po takich roślinach jak ogórki i fasola szparagowa, natomiast unikajmy sadzenia cebuli na polach, na których rosły wcześniej szczypiorek lub czosnek. Jako warzywa z tej samej rodziny mają one wielu wspólnych wrogów i uprawa cebuli w takim miejscu znacznie zwiększyłaby ryzyko chorób i szkodników atakujących tę rodzinę. Warto pamiętać, by zmienić miejsce uprawy cebuli, przenosząc jej grządkę w inną część warzywniaka i nie uprawiać ją w tym samym miejscu częściej niż co 3-4 lata.

Siew cebuli – z nasion, rozsady lub z dymki

Uprawa cebuli może odbywać się z nasion lub z rozsady. Nasiona cebuli mogą być wysiewane wprost do gruntu, przy czym optymalnym czasem na siew cebuli jest okres 5-20 kwietnia, gdy temperatura gruntu wynosi co najmniej 5oC. W takiej temperaturze nasiona zaczynają kiełkować, więc wcześniejszy wysiew jest możliwy tylko wtedy, gdy mamy do czynienia z wyjątkowo ciepłą wczesną wiosną. Nasiona cebuli sieje się w rzędach oddalonych od siebie o ok. 20 cm, na głębokość 1,5-2cm. Po pewnym czasie, gdy siewki wzejdą, przerzedza się je co 5-10cm, zostawiając odległości docelowe. Cebula zwyczajna uprawiana z siewu jest gotowa do zbioru po ok. 5-6 miesiącach.

Chcąc przyspieszyć proces zbiorów cebuli można znacznie przyspieszyć ten proces wybierając sadzenie cebuli z rozsady. Wykorzystuje się do tego rozsady wcześniej przygotowane we własnym zakresie w tunelu foliowym lub inspekcie albo kupione w centrum ogrodniczym. Siew nasion cebuli na rozsadę należy przeprowadzić z początkiem marca, stosując zasady podobne do wymienionych powyżej. Przygotowane w ten sposób siewki, gdy osiągną po 4-5 liści, są gotowe do tego, by wsadzić je do gruntu. Można to zrobić zwykle w kwietniu, pamiętając, by kolejne cebule sadzić od siebie w odległości ok. 10 cm. Dzięki temu znacznie zmniejsza się ryzyko choroby cebuli spowodowanej przez mączniaka, a plony cebuli uprawianej z rozsady można zbierać już po kilku tygodniach, a więc znacznie szybciej niż w przypadku uprawy z nasion.

Ostatnią metodą pozwalającą na szybkie zbieranie plonów cebuli jest uprawa cebuli z dymki. Cebula dymka to małe cebulki wyhodowane z nasion niektórych odmian cebuli zwyczajnej. Uprawa cebuli dymki jest znacznie prostsza niż przygotowywanie rozsady we własnym zakresie i znacznie przyspiesza czas zbierania plonów. Cebulę dymkę kupioną w centrum ogrodniczym wystarczy posadzić wprost do gruntu w rzędach co ok. 30 cm i odstępach pomiędzy cebulami 5-8 cm, na głębokość pozwalającą na całkowite zasłonięcie górnej części cebuli. W razie potrzeby, gdy uznamy, że cebule mają za ciasno na grządce, to można rosnącą już dymkę przerywać i wykorzystywać ją w kuchni wraz ze szczypiorem. Plony uzyskane z cebuli dymki można zbierać już w ciągu kilku tygodni od jej wsadzenia do gruntu, a zatem znacznie szybciej niż w przypadku uprawy z siewu i podobnie jak z uprawy z rozsady, ale bez problemów związanych z jej uprawą. Jest to jednak możliwe tylko wtedy, gdy do sadzenia wykorzystujemy cebulę dymkę kupioną w sklepie ogrodniczym. Jeśli bowiem chcielibyśmy wyhodować ją samodzielnie, to wydłużylibyśmy czas od wysiewu nasion do zbioru plonów aż do dwóch lat. W pierwszym roku zostałyby bowiem wysiane nasiona na dymkę, zebrane w odpowiedniej fazie rozwoju i wysuszone, a w kolejnym roku wykorzystane do sadzenia i szybkich zbiorów.

Pielęgnacja cebuli

Niezależnie od tego, czy wysiewamy cebulę z nasion wprost do gruntu, sadzimy ją z rozsady czy z dymki, musimy zapewnić jej odpowiedni poziom nawodnienia. Cebula należy bowiem do roślin mających płytki system korzeniowy, co w okresie suszy utrudnia jej dotarcie do zasobów wodnych znajdujących się w niższych partiach gleby. Nie należy jednak przesadzać z podlewaniem, gdyż nadmiar wody może być równie szkodliwy co niedobory wody i może doprowadzić do gnicia cebuli i zepsucia plonów.

Podstawowym zabiegiem pielęgnacyjnym cebuli jest zwalczanie chwastów. Walka z nimi jest konieczna, gdyż zabierają one cebuli cenne składniki odżywcze, niezbędne do uzyskania wysokich plonów. Do walki z nimi można stosować odpowiednie środki ochrony roślin, które pomogą walczyć z niechcianymi chwastami na polu z cebulą.

Uprawiając cebulę warto zwrócić uwagę na wymagania nawozowe cebuli. Jak już wspomniano należy ona do roślin wymagających dobrej zasobności gleby w składniki odżywcze, najlepiej pochodzące z nawozów organicznych. Dobrze reaguje na nawożenie mieszanką ziemi kompostowej, a w razie potrzeby można ją również nawozić nawozami mineralnymi, zawierającymi azot, fosfor i potas. Należy jednak pamiętać, że nadmiar azotu może być dla cebuli szkodliwy, dlatego nawożenie tym pierwiastkiem należy zakończyć do końca czerwca. Zastosowane później lub w zbyt dużej dawce może być bowiem przyczyną problemów z dojrzewaniem cebuli, jej jakością i trwałością podczas przechowywania.

Szkodniki i choroby cebuli

W uprawie cebuli negatywny wpływ na plony mogą mieć nie tylko warunki atmosferyczne czy niedobór składników odżywczych, ale również choroby cebuli i szkodniki, które mogą im zagrozić. Do najczęstszych chorób cebuli należy mączniak rzekomy cebuli, alternarioza cebuli i biała zgnilizna cebuli. Walka z nimi wymaga przede wszystkim odpowiedniej selekcji materiału przeznaczonego na sadzenie cebuli, bieżące monitorowanie stanu roślin na grządce i regularne usuwanie porażonych egzemplarzy. Do walki można też zastosować oprysk fungicydami, które będą skutecznie działać na mączniaka i alternariozę.

Cebula zwyczajna może być również zagrożona szkodnikami takimi jak śmietka cebulanka czy wciorniastek tytoniowiec. Podobnie jak w przypadku zagrożenia chorobami, tak i w przypadku szkodników ma zastosowanie zasada: lepiej zapobiegać niż leczyć. Należy zatem pamiętać o tym, że cebula uprawiana po innych roślinach z tej rodziny będzie zdecydowanie bardziej narażona na atak tego szkodnika, dlatego płodozmian w przypadku cebuli jest konieczny. Ważne dla powodzenia uprawy cebuli jest również regularne odchwaszczanie grządek oraz głęboko przekopywać glebę po zbiorach, usuwając z niej wszelkie resztki roślinne. Można również sięgnąć po odpowiednie środki ochrony roślin, które wspomogą w walce z tymi szkodnikami, gdy pojawią się już na grządce, na której uprawiamy cebulę.

Zbiór cebuli

Termin zbioru cebuli zależy od tego, z jaką odmianą mamy do czynienia, ale do zbiorów cebuli możemy przystąpić wtedy, gdy ponad połowa cebul ma załamany szczypior, ale na każdej z nich są jeszcze 3-4 zielone liście. Jeśli przegapimy ten moment i liście będą całkiem suche, to cebula będzie znacznie mniej odporna na przechowywanie, dlatego lepiej nie zwlekać ze zbiorem zbyt długo.

Najlepiej zbierać cebulę w pogodny suchy dzień, by po wykopaniu cebuli pozostawić ją jeszcze na kilka dni na grządce. Chodzi o to, by cebula mogła doschnąć na świeżym powietrzu, co lepiej przygotuje ją do długiego przechowywania. Cebula wybrana do przechowywania powinna mieć liście i łuski całkiem suche, a wszelkie uszkodzone egzemplarze należy odrzucić, gdyż nie nadają się one do tego celu. Jeśli warunki nie pozwalają na przesuszenie cebuli na grządce, bo prognozy pogody są niepożądane, to warto spleść cebulę w warkocz i powiesić w suchym miejscu, by mogła doschnąć. Tak przygotowaną cebulę można przechowywać w skrzynkach lub siatkowych workach w suchym pomieszczeniu o temperaturze ok. 15oC.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.