Uprawa kukurydzy – Poradnik krok po kroku

Kukurydza należy do roślin, które są coraz chętniej uprawiane w Polsce, a areał upraw zajmuje już ponad 1,2 mln tys. ha, co oznacza, że jest to jedna z najpopularniejszych upraw w naszym kraju. Zainteresowanie tym gatunkiem rośnie, gdyż kukurydza należy do roślin niemających zbyt dużych wymagań glebowych, a pojawiające się co roku nowe odmiany, jeszcze bardziej odporne na choroby i dające coraz wyższe plony są dodatkowym argumentem przemawiającym za jej uprawą. Zobaczmy zatem, jak wyglądają wymagania glebowe, siew, nawożenie i zbiory kukurydzy.

Wymagania glebowe kukurydzy

Kukurydza należy do roślin, które nie mają dużych wymagań glebowych. Mogą rosnąć zarówno na glebach bardzo żyznych, jak i na glebach mniej zasobnych w składniki odżywcze. Nieco kłopotów może nastręczać uprawa kukurydzy na glebach bardzo ciężkich, które stosunkowo trudno się nagrzewają i okresowo mogą być zbyt wilgotne. Niewielkie problemy mogą również wystąpić w uprawie na glebach bardzo lekkich, szczególnie jeśli w okresie kwitnienia i nalewania ziarna gleba będzie nawodniona w niewystarczającym stopniu. 

Mimo tych niewielkich niedogodności kukurydza może być uprawiana na terenie całego kraju, choć są jeszcze rejony, w których uprawa kukurydzy nie jest zbyt popularna np. świętokrzyskie. Warto również wiedzieć, że w Polsce południowej, południowo-zachodniej i zachodniej, czyli rejonach cieplejszych, na ziarno mogą dojrzewać odmiany dużo późniejsze niż w pozostałych rejonach, a więc głównie odmiany typu dent. W Polsce północnej lepszym wyborem będą odmiany wcześniejsze, typu flint, jeśli kukurydza jest uprawiana na ziarno, natomiast można siać tam również późniejsze gatunki odmian kukurydzy, które przy uprawie na kiszonkę dają wyższą produktywność w plonie ziarna i zielonej masy z ha. 

Kukurydza dobrze się sprawdza jako roślina uprawiana w monokulturze, lecz niesie to za sobą pewne zagrożenia w postaci erozji gleby oraz kompensacji chwastów i szkodników. Można tego uniknąć, stosując uprawę pasową lub mulcz. Nie ma również przeciwskazań, by uprawiać kukurydzę na polach, na których wcześniej były uprawiane inne rośliny. Doskonale się nadaje do uprawy po roślinach okopowych i bobowatych, szczególnie jeśli były one zasilane obornikiem. Można ją również uprawiać na polach, na których wcześniej uprawiane były zboża, np. pszenica ozima.

Odmiany kukurydzy

Kukurydza może być uprawiana na ziarno lub na kiszonkę, a wykorzystywana jest do celów spożywczych, pastewnych oraz jako surowiec przemysłowy i energetyczny. Odmiany kukurydzy różnią się od siebie przede wszystkim terminem dojrzewania, a wysiewane odmiany pochodzą od tzw. mieszańców międzyliniowych, co sprawia, że ziarno na wysiew musi pochodzić od producenta i nie może być reprodukowane w gospodarstwie.

Oznaczenie odmian kukurydzy, oprócz podziału ogólnego na kukurydzę typu flint czy typu dent, są podzielone na odmiany oznaczane skrótem FAO oraz trzema cyframi. FAO do 220 to odmiany wczesne, FAO 230-250 to odmiany średnio wczesne, a FAO 260-300 średnio późne. Im wyższy numer FAO, tym wyższe są potencjalne plony, lecz jako wspomniano wyżej odmiana tej kukurydzy, nie jest możliwa we wszystkich rejonach Polski, ze względu na uwarunkowania klimatyczne.

Wybór odmiany kukurydzy zależy zatem przede wszystkim od rejonu, w którym ma być ona uprawiana oraz od celu uprawy. Uprawa kukurydzy na ziarno wymaga pełnego dopasowania do warunków klimatycznych, bo jeśli wybrana zostania odmiana średnio późna w północnej Polsce, to ziarna nie zdążą dojrzeć i plony będą mizerne. Nieco inaczej jest w uprawie kukurydzy na kiszonkę, kiedy to dobre efekty przynosi wybór odmian późniejszych nawet w rejonach o trudniejszych warunkach klimatycznych. 

Warto również wiedzieć, że niektóre odmiany są bardziej odporne na warunki niż inne, i nawet w trudniejszych warunkach można spodziewać się plonów na założonym poziomie. Tak zachowują się odmiany o kolbach typu flex, które dostosowują wielkość kolby do panujących warunków, dzięki czemu mogą one w ten sposób „nadrobić” trudne warunki podczas dojrzewania. Natomiast odmiany typu fix wytwarzają kolby ten samej wielkości, więc nie wybaczają one błędów popełnionych przy uprawie.

Siew kukurydzy

Kukurydza jest rośliną, która należy do tzw. roślin krótkiego dnia i jest wrażliwa na warunki świetlne i temperaturowe, więc nie może być siana do zimnej gleby. Przyjmuje się, że optymalnym czasem siewu kukurydzy jest moment, w którym temperatura gleby wynosi 8oC, w przypadku odmian typu flint oraz 10-12oC dla odmian typu dent. Optymalnym terminem siewu kukurydzy jest zatem druga połowa kwietnia do 10 maja, kiedy to gleba osiąga żądane temperatury. Jeśli termin siewu zostanie przeciągnięty, to w efekcie rośliny mogą mieć problem z kształtowaniem się kolb, co przełoży się na obniżenie plonów oraz zmniejszy energetyczność paszy, jeśli kukurydza jest uprawiana na kiszonkę.

Kukurydzę najlepiej siać do orki zimowej, która lepiej zachowuje wilgotność, niezbędną w okresie kiełkowania kukurydzy. Wiosną na glebach lekkich należy przeprowadzić bronowanie, a na glebach ciężkich włókowanie, co pozwoli optymalnie przygotować grunt do siewu ziaren kukurydzy. 

Na glebach ciężkich głębokość siewu powinna wynosić 3-4 cm, a na glebach lekkich 5-6 cm. Siew kukurydzy można wykonać tradycyjnie lub pasami, co jest coraz powszechniejszą metodą uprawy kukurydzy. Dodatkowym czynnikiem, który należy brać pod uwagę przy siewie kukurydzy, jest cel jej uprawy. Kukurydzę uprawianą na ziarno sieje się rzadziej niż kukurydzę uprawianą na kiszonkę. Dzięki temu rośliny wytwarzają mniejszą ilość biomasy, nie opóźniają dojrzewania i koncentrują więcej energii w kolbach.

Warunki uprawy kukurydzy

W uprawie kukurydzy, która, mimo że należy do roślin dość odpornych na suszę, bardzo ważnym czynnikiem jest odpowiedni dostęp do wody oraz niezbędnych składników pokarmowych. W uprawie kukurydzy należy zatem zadbać o odpowiednie nawożenie, które musi być dobrze zbilansowane. Wybór nawozów zależy od rodzaju gleby, na której uprawiana jest kukurydza, a do najbardziej istotnych minerałów jest magnez. Jeśli zasobność gleby w ten pierwiastek jest zbyt mała, to koniecznie należy je uzupełnić np. poprzez zastosowanie wapno magnezowe, a nawet dolomit.

Wśród innych składników pokarmowych, o które należy szczególnie zadbać, jest również azot, fosfor i potas. Azot nie jest pobierany przez kukurydzę w początkowej fazie wzrostu, a jego znaczenie wzrasta od fazy 4-5 liścia, a potem w lipcu i sierpniu, kiedy to panują optymalne warunki do uwalniania się dużej ilości azotu z gleby, co kukurydza doskonale wykorzystuje. W związku z tym przedsiewnie nie należy podawać więcej niż 50% planowanej dawki azotu, najlepiej w formie mocznika, który jest dłużej dostępny dla roślin. Wiosenne nawożenie azotem powinno zawierać również siarkę, która jest potrzebna kukurydzy do prawidłowego wzrostu i rozwoju.

Planując nawożenie fosforem i potasem warto pamiętać, że kukurydza zużywa trzy razy więcej potasu niż fosforu, dlatego stosując kompleksowe nawozy, należy dobierać takie, w których stosunek tych pierwiastków jest jak najbardziej zbliżony do idealnego. Najlepiej stosować je wykorzystując współrzędny siew ziarna i nawozu. 

Warto wiedzieć, że uprawa kukurydzy oprócz stosowania odpowiednich nawozów wymaga stosowania środków chwastobójczych, gdyż należy ona do roślin podatnych na zachwaszczenie. Do tego celu można stosować herbicydy dolistne lub doglebowe, przy czym ich wybór zależy od rodzaju chwastów, z którymi trzeba walczyć. Można zatem stosować je prewencyjnie, przewidując ryzyko pojawienia się konkretnego gatunku chwastów, lub poczekać aż chwasty się pojawią i wówczas skorzystać z odpowiednio dobranych środków ochrony roślin. Nie należy jednak zaniechać walki z chwastami, gdyż zachwaszczenie powoduje, że chwasty wyjaławiają ziemię z cennych składników pokarmowych oraz zabierają wodę i światło, a to niestety może powodować obniżenie jakości ziarna i późniejszych plonów.

Zbiory kukurydzy

Termin zbioru kukurydzy jest zależny od tego, z jakim rodzajem uprawy mamy do czynienia. Wcześniej zbierana jest kukurydza na kiszonkę, której zbiory odbywają się, gdy rośliny pozostają jeszcze zielone, a ziarno osiąga wilgotność w zakresie 30-35%, a linia mleczna na ziarniaku znajduje się w połowie. Jest to optymalny termin zbioru na kiszonkę, gwarantujący uzyskanie paszy o najlepszych parametrach.

Nieco później odbywa się zbiór w uprawie na ziarno. Wskaźnikiem informującym o tym, że kukurydza jest już w pełni dojrzała, jest czarna plamka, która pojawia się na ziarniaku. Po 2 tygodniach od czasu jej pojawienia się kukurydza jest już dojrzała i można przeprowadzić jej zbiór. Ważny jest również stopień jej wysuszenia, dlatego kluczową dla wielkości plonów jest znalezienie terminu optymalnego, zapewniającego zbiór ziarna o odpowiednio niskim poziomie wilgotności, a jednocześnie nieprzerzedzonego przez straty spowodowane wieloma czynnikami.

Jednym z nich, można powiedzieć , że kluczowym czynnikiem wpływającym na plon kukurydzy jest temperatura. Jeśli przyjdą przymrozki, które spowodują, że przez 4-5 godzin temperatura łanu będzie wynosić 0oC lub przez nawet kilkanaście minut temperatura w roślinie spadnie do poziomu -2-0oC, to wówczas mogą nastąpić znaczne straty, zarówno w jakości, jak i plonie ziarna. Przy mniejszych i krótszych przymrozkach łodyga i liście mogą przemarznąć, ale raczej nie dojdzie do przemrożenie kolby i spadku plonów. 

Na rozmiar zebranych plonów mogą mieć wpływ również ptaki czy dzika zwierzyna, która chętnie częstuje się dojrzałymi kolbami kukurydzy, obniżając tym samym osiągany plon.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *