Uprawa ziemniaka – Poradnik krok po kroku

Ziemniaki to warzywa, które zajmują ważne miejsce w diecie Polaków oraz zwierząt hodowanych w naszym kraju. Nic zatem dziwnego, że należą one do roślin najczęściej uprawianych w Polsce, a areał ich upraw sięga 300 tys. ha, a jego zbiory wynoszą ok. 9 mln ton. Uprawa ziemniaków nie jest jednak wcale łatwa, dlatego warto poznać podstawowe zasady, które pozwolą osiągnąć wysokie plony. Oto najważniejsze z nich.

Odmiany ziemniaków

W naszym kraju występuje bardzo wiele odmian ziemniaków, które można podzielić w oparciu o różne kryteria. Do najczęściej spotykanych należy podział według terminów zbioru i w oparciu o ten podział możemy wyróżnić ziemniaki odmian bardzo wczesnych, wczesnych, średniowczesnych, średniopóźnych i późnych. W ramach każdej z tych grup można znaleźć odmiany różniące się wielkością, kształtem bulw, kolorem (od białych, poprzez kremowe, do jasnożółtych i żółtych) oraz typem kulinarnym. Typy kulinarne są oznaczone literami A, B i C, gdzie A oznacza ziemniaki sałatkowe, B – ogólnoużytkowe, a C – ziemniaki mączyste. W handlu dostępne są najczęściej ziemniaki o typie kulinarnym B, które są cenione za wszechstronność.

Wybierając odmianę ziemniaków, które mają być przedmiotem uprawy, należy wziąć pod uwagę cel uprawy, termin zbioru oraz typ kulinarny. Warto zajrzeć również do spisów odmian ziemniaków, w których wyszczególnione są jeszcze inne parametry, takie jak zawartość suchej masy, zawartość skrobi czy wysokość plonów. Przeciętnie można liczyć na plony w wysokości ok. 40-50 ton z hektara, choć zdarzają się również odmiany pozwalające na uzyskanie plonów zdecydowanie wyższych np. Ametyst, którego średnie plony sięgają 65 ton z hektara.

Wymagania glebowe ziemniaków

Ziemniaki nie mają dużych wymagań glebowych i rosną dobrze na większości gleb w Polsce. Najlepiej jednak pod uprawę ziemniaków nadają się gleby gliniasto-piaszczyste lub słabo gliniaste, które charakteryzują się wysoką przewiewnością. Istotne znaczenie dla rozwoju bulw i stolonów ma bowiem dostęp do powietrza, dlatego konieczne jest spulchnienie gleby na głębokość 25-30 cm.

Ziemniaki mają dość dużą tolerancję na zakwaszenie i dobrze rosną na glebach o odczynie 4,5-6,5 pH. Problemem może być jednak gleba zbyt zasadowa, gdyż warunki takie sprzyjają zakażeniu bulw parchem zwykłym.

Ziemniaki dobrze jest uprawiać w płodozmianie, najlepiej w okresach czteroletnich. Dobrym rozwiązaniem jest takie zaplanowanie upraw, by uprawa ziemniaka następowała po uprawach zbóż, najlepiej pszenicy ozimej, która została posiana na polu po uprawie rzepaku, a wcześniej po pszenicy ozimej. Elementem dodatkowo wzbogacającym glebę w ważne składniki odżywcze jest wysiew międzyplonu ścierniskowego, który pozwoli dodatkowo poprawić strukturę gleby i zapobiec wymywaniu składników pokarmowych w głąb gleby. Dzięki takiemu podejściu do płodozmianu można zapewnić optymalne warunki uprawy ziemniaka, a dodatkowo przygotować pole pod uprawę zbóż, co przyczynia się do racjonalnej gospodarki na posiadanym areale upraw.

Kiedy sadzić ziemniaki?

Terminy sadzenia ziemniaków na terenie Polski są zróżnicowane, co wynika z różnic w warunkach klimatycznych. Ziemniaki wymagają bowiem odpowiedniej temperatury gleby, dlatego mogą być sadzone dopiero wtedy, gdy temperatura gleby na głębokości 10 cm będzie wynosić ok. 8-10oC. Można sadzić ziemniaki również wcześniej, gdy temperatura gleby wynosi 5-6oC, ale tylko wtedy, gdy sadzone są podkiełkowane sadzeniaki odmian wczesnych.

Biorąc pod uwagę powyższe wymagania dotyczące temperatury gleby, nie powinno dziwić, że najwcześniej sadzenie mogą rozpocząć rolnicy zajmujący się uprawą ziemniaków w południowej i południowo-zachodniej części Polski. Mogą oni rozpocząć sadzenie ziemniaków przed 20 kwietnia. Nieco później, bo w okresie 10-30 kwietnia, sadzenie ziemniaków można przeprowadzić w Polsce centralnej, wschodniej (w okolicach Lublina) oraz w Wielkopolsce. Po 20 kwietnia sadzenie ziemniaków może rozpocząć się na Pomorzu, Kujawach i Mazurach, a najpóźniej, bo w terminie 20 kwietnia – 5 maja, sadzenie mogą przeprowadzić mieszkańcy północnych krańców naszego kraju.

Warto dokładnie przestrzegać tych terminów, gdyż zbyt wczesne sadzenie ziemniaków, gdy gleba nie ma jeszcze odpowiedniej temperatury, może opóźnić wschody i sprawić, że ziemniaki wzejdą nierównomiernie, co będzie utrudniało późniejsze zabiegi. Może również przyczynić się do zwiększenia podatności ziemniaków na wystąpienie rizoktoniozy.

Niekorzystnym zjawiskiem jest również przeciąganie terminu sadzenia ziemniaków. Zbyt późno posadzone ziemniaki nie dadzą wysokich plonów, a bulwy będą drobne, z mniejszą zawartością skrobi i suchej masy.

Warto zatem wybrać optymalny termin sadzenia, bo to pozwoli na dobre ukorzenienie się roślin oraz prawidłowe wykorzystanie zasobów wodnych i składników pokarmowych znajdujących się w glebie.

Przygotowanie sadzeniaków do sadzenia

Do sadzenia najlepiej nadają się sadzeniaki z plantacji kwalifikowanych. Najlepiej wybierać bulwy o wielkości 40-50mm, nieporośnięte, zdrowe i bez widocznych uszkodzeń. Jeśli bulwy mają zbyt duże kiełki, należy je usunąć, by zapobiec porażeniu bulw oraz rizoktoniozie, która jest szczególnie niebezpieczna, gdy sadzeniaki z dużymi kiełkami sadzone są do zbyt zimnej gleby.

W przypadku sadzenia odmian wczesnych warto rozważyć ich wcześniejsze podkiełkowanie. W tym celu należy je umieścić w skrzynkach w oświetlonym pomieszczeniu w temperaturze 12-15oC i trzymać je tam przez 4-6 tygodni. W tym czasie uda się uzyskać bulwy z kiełkami, a po wsadzeniu takich sadzeniaków będzie można uzyskać ziemniaki gotowe do zbioru o ok. 2 tygodnie wcześniej niż w przypadku sadzenia bulw niepodkiełkowanych.

Jak sadzić ziemniaki?

Do sadzenia bulw ziemniaka na skalę produkcyjną najlepiej jest używać sadzarek taśmowo-czerpakowych. Dzięki ich funkcjonalności można dobrać gęstość sadzenia do wielkości sadzeniaków. Można również zadbać o dokładne wsadzanie do gniazd pojedynczych bulw i uniknąć sytuacji, w której pozostają wolne miejsca lub w jednym gnieździe znajduje się więcej niż jedna bulwa.

Gęstość sadzenia w rzędzie zależy od odmiany i terminu zbioru ziemniaków, wielkości sadzeniaka oraz warunków klimatycznych. Dokładnie powinno to zostać obliczone na podstawie optymalnej obsady na hektar przy danej odmianie ziemniaka, ale można przyjąć, że odstępy pomiędzy kolejnymi bulwami powinny wynosić ok .25-40 cm.

Nawożenie ziemniaków

Uprawa ziemniaków wymaga odpowiedniego nawożenia, które należy rozpocząć jeszcze przed sadzeniem. Bardzo dobre efekty daje jesienne stosowanie obornika, które można przeprowadzić w okresie od zbioru zbóż aż do późnej jesieni. Obornik można zastosować w ilości 30-35t na hektar i nie wolno jednorazowo stosować większej dawki. Po nawiezieniu obornik należy przykryć orką zimową lub odwrotką. Stosowanie obornika wiosną nie przynosi oczekiwanych efektów wzrostu plonu, a zatem jeśli nie został on zastosowany jesienią, to wiosenne nawożenie najlepiej jest wykonać przy użyciu nawozów mineralnych.

Obliczając dawki nawozów mineralnych, należy brać pod uwagę jesienne nawożenie obornikiem. Jeśli zostało ono wykonane, to pokrywa ono w 30% zapotrzebowanie ziemniaków na azot, w 40% na fosfor i w 60% na potas. Jeśli obornik nie był wykorzystany jesienią, to konieczne jest nawożenie wiosenne nawozami mineralnymi. Najlepiej jest wykonać je około 3-4 tygodnie przed sadzeniem ziemniaków, co pozwoli na wymycie znajdujących się w nawozach chlorków. Jeśli mają zostać zastosowane nawozy bezchlorkowe, to również należy stosować je z dużym wyprzedzeniem, gdyż zbyt późne ich zastosowanie miałoby wpływ na jakość i smak bulw.

Planując nawożenie podczas uprawy ziemniaka, należy wziąć pod uwagę zapotrzebowanie tej rośliny na poszczególne składniki odżywcze. Kluczowe znaczenie ma przede wszystkim azot oraz potas i fosfor. Nawożenie azotem zwykle powinno być rozłożone w czasie, choć w przypadku ziemniaków odmian wczesnych stosuje się jednorazowe nawożenie całą zalecaną dawką przed sadzeniem. Nieco inaczej sytuacja wygląda w przypadku odmian średniowczesnych i późnych, kiedy to zalecane jest podzielenie dawki azotu w proporcji 2 do 1. Pierwszą dawkę stosuje się przed sadzeniem, a drugą podaje się roślinom w okresie od wschodu do kwitnienia. Im później zostanie ona podana, tym bardziej negatywny wpływ będzie ona miała na jakość bulw.

Warto pamiętać, że uprawa ziemniaka wymaga również odpowiednich dawek potasu i fosforu. Ziemniak należy do roślin potrzebujących 3-4 razy więcej potasu niż fosforu, dlatego zaleca się tak dobierać nawozy, aby zapewnić optymalny stosunek tych pierwiastków.

Zbiór ziemniaków

Termin zbioru ziemniaków zależy przede wszystkim od odmiany, która jest uprawiana. Najczęściej potrzebują one ok. 3-4,5 miesiąca okresu wegetacji, by osiągnąć dojrzałość umożliwiającą zbiory ziemniaka. Uprawa ziemniaków wczesnych kończy się zbiorem z końcem czerwca do połowy lipca, natomiast odmiany późniejsze są zbierane przez całe lato, aż do 10 października.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *